Phản ứng giữa silver nitrate và ammonia là một trong những thực nghiệm quan trọng giúp làm rõ bản chất và khả năng tạo phức của các hợp chất kim loại. Khi nhỏ từ từ dung dịch ammonia ($NH_3$) vào dung dịch silver nitrate ($AgNO_3$), giai đoạn đầu tiên sẽ xảy ra quá trình phản ứng tạo ra kết tủa silver oxide ($Ag_2O$) mang màu nâu đặc trưng.
Phương trình hóa học của giai đoạn tạo kết tủa:
$$2AgNO_3 + 2NH_3 + H_2O \rightarrow Ag_2O \downarrow + 2NH_4NO_3$$
Khi tiếp tục cho dư dung dịch ammonia vào ống nghiệm, kết tủa $Ag_2O$ sẽ tương tác với các phân tử ligand $NH_3$ và bị hòa tan hoàn toàn. Hiện tượng này minh chứng cho sự hình thành của phức chất diamminesilver(I) tan tốt trong nước, trả lại trạng thái dung dịch trong suốt. Quá trình biến đổi này cũng chính là nguyên tắc cốt lõi để điều chế thuốc thử Tollens – một dung dịch thiết yếu được ứng dụng rộng rãi để nhận biết nhóm chức aldehyde.
Phương trình hóa học của giai đoạn hòa tan kết tủa:
$$Ag_2O + 4NH_3 + H_2O \rightarrow 2[Ag(NH_3)_2]^+ + 2OH^-$$
Đoạn video thực nghiệm dưới đây sẽ ghi lại trực quan diễn biến từng giai đoạn của phản ứng, cung cấp góc nhìn chi tiết về sự thay đổi trạng thái và màu sắc của các chất trong ống nghiệm.
